PHP कमजोरीपछि बन्द सरकारी वेबसाइट खुले, नागरिक एप भने अझै बन्द
सुरक्षा अपडेटपछि एक हजारभन्दा बढी सरकारी वेबसाइट फेरि सञ्चालनमा आएका छन्। तर नागरिक एप र भेन्डरले चलाउने केही साइट अझै खुलेका छैनन्।
वेबसाइट बनाउन प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा PHP मा गम्भीर सुरक्षा कमजोरी भेटिएपछि करिब पाँच दिन बन्द रहेका नेपाल सरकारका धेरैजसो वेबसाइट फेरि खुलेका छन्। तर नागरिक एप र भेन्डर (बाहिरी कम्पनी) ले चलाउने केही साइट सोमबार (अक्टोबर २६) बिहानसम्म पनि खुलेका थिएनन्।
यो कमजोरी (PHP2Shell) अक्टोबर २१ मा सार्वजनिक भएपछि साइबर आक्रमणको जोखिम कम गर्न सरकारी र बैंकका वेबसाइट सावधानीका लागि बन्द गरिएका थिए। हामीले यसबारे अक्टोबर २२ मा खबर दिएका थियौँ।
के–के खुले?
द काठमाडौं पोस्टका अनुसार प्रधानमन्त्री कार्यालय मातहतको सफ्टवेयर डेभलपमेन्ट एन्ड अपरेसन सेन्टर (SDOC) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत किरण तिमिल्सिनाले सुरक्षा अपडेट र जाँच सकेर धेरैजसो सरकारी पोर्टल फेरि सञ्चालनमा ल्याइएको बताए।
धेरै सरकारी निकायले एउटै साझा प्रणाली (GIWMS) मा वेबसाइट चलाउँछन्। त्यस प्रणालीमा रहेका हजारौँ साइटलाई केन्द्रबाटै अपडेट गरेर खोलिएको छ। टेक्नोलोजी खबरका अनुसार SDOC ले एक हजारभन्दा बढी सरकारी वेबसाइट र अनलाइन सेवा सामान्य अवस्थामा फर्केको जनाएको छ। केही बैंकिङ र डिजिटल सेवा पनि फेरि सुरु भएका छन्।
एकीकृत डाटा व्यवस्थापन केन्द्रका आईटी निर्देशक शिवाजी कुमार गुप्ता रौनियारका अनुसार बाँकी साइट सम्बन्धित निकायले अनुरोध गरेअनुसार क्रमशः खोलिँदैछन्।
के अझै बन्द छ?
काठमाडौं पोस्टका अनुसार नागरिक एप र चिकित्सा शिक्षा आयोगको वेबसाइट अझै खुलेका छैनन्। बाहिरी भेन्डरले बनाएका र चलाउने साइटहरू पनि बन्द छन्। तिमिल्सिनाका अनुसार ती भेन्डरसँग सम्पर्क भइरहेको छ।
कान्तिपुरका अनुसार साइबर सुरक्षा केन्द्रका प्रवक्ता राजकुमार महर्जनले अक्टोबर २४ सम्म नेपालमा अनधिकृत पहुँच वा साइबर आक्रमण भएको जानकारी नआएको बताएका थिए।
अमेरिकामा रहेका नेपालीका लागि
- नेपाल सरकारको कुनै अनलाइन सेवा चाहिएको छ भने अब फेरि प्रयास गरेर हेर्नुहोस्। धेरैजसो साइट खुलिसकेका छन्।
- नागरिक एप प्रयोग गर्नुपर्ने काम छ भने केही दिन पर्खनुपर्ने हुन सक्छ। एप कहिले खुल्छ भन्ने आधिकारिक जानकारी यो खबर लेख्दासम्म आएको छैन।
- सरकारी साइट नखुलेको मौका छोपेर नक्कली लिंक वा "विकल्प" वेबसाइट आउन सक्छन्। सधैँ gov.np ठेगाना भएका आधिकारिक साइट मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।
- आफ्नो व्यवसायको वेबसाइट PHP मा चल्छ भने होस्टिङ कम्पनीसँग अपडेट भयो कि भएन अझै पनि पक्का गर्नुहोस्।
