विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आधाभन्दा बढी घट्यो, तीन महिनामा १६ अर्ब मात्र
उद्योग विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा नेपालमा १६ अर्ब २३ करोड रुपैयाँको FDI प्रतिबद्धता आयो, जुन गत वर्षको यही अवधिको आधाभन्दा कम हो।
नेपालमा विदेशी लगानीकर्ताले गर्ने लगानीको प्रतिबद्धता यो वर्ष निकै घटेको छ। उद्योग विभागको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिनामा (मध्य जुलाईदेखि मध्य अक्टोबरसम्म) प्रत्यक्ष विदेशी लगानी (FDI) को प्रतिबद्धता १६ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ मात्र आएको छ।
गत आर्थिक वर्षको यही अवधिमा यस्तो प्रतिबद्धता ३५ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ थियो। यसको अर्थ, एक वर्षमै विदेशी लगानीको प्रतिबद्धता आधाभन्दा बढीले घटेको हो।
कम्पनी धेरै, तर साना
रकम घटे पनि दर्ता हुने विदेशी लगानीका कम्पनीको संख्या भने ठूलो छ। मध्य अक्टोबरसम्म ४२२ वटा विदेशी लगानीका कम्पनी दर्ता भएका छन्। तीमध्ये ४१० वटा 'अटोमेटिक रुट' (स्वचालित प्रक्रिया) बाट र १२ वटा पुरानो परम्परागत प्रक्रियाबाट स्वीकृत भएका हुन्।
तर यी कम्पनीमध्ये धेरैजसो साना छन्:
- साना उद्योग: ४१७
- मझौला उद्योग: २
- ठूला उद्योग: ३
पछिल्लो एक महिनामा मात्र विभागले ५ अर्ब १० करोड रुपैयाँको विदेशी लगानी स्वीकृत गरेको छ। त्यो महिनामा ९४ कम्पनी दर्ता भए, जसमध्ये ८८ वटा अटोमेटिक रुटबाट आएका हुन्। ती सबै साना उद्योग हुन्।
सूचना प्रविधिमा धेरै कम्पनी, पर्यटनमा धेरै पैसा
कम्पनीको संख्या हेर्दा सूचना प्रविधि (IT) क्षेत्र अगाडि छ, जहाँ २५२ कम्पनी दर्ता भएका छन्। त्यसपछि पर्यटनमा १०८, सेवामा ३३, उत्पादनमूलक उद्योगमा २५, ऊर्जामा २ र कृषिमा २ कम्पनी छन्।
तर लगानीको रकम हेर्दा भने तस्बिर फरक छ:
- पर्यटन: ६ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ (सबैभन्दा धेरै)
- ऊर्जा: ४ अर्ब रुपैयाँ
- पूर्वाधार: ३ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ
- उत्पादनमूलक उद्योग: १ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ
- सूचना प्रविधि: ९२ करोड ८३ लाख रुपैयाँ
अर्थात्, सबैभन्दा धेरै कम्पनी दर्ता भएको IT क्षेत्रमा कुल लगानी रकम भने एक अर्बभन्दा कम छ। ऊर्जामा दुई वटा कम्पनी मात्र भए पनि ४ अर्ब रुपैयाँको प्रतिबद्धता आएको छ।
किन महत्त्वपूर्ण?
विदेशी लगानी देशमा रोजगारी, प्रविधि र पुँजी ल्याउने एउटा मुख्य माध्यम हो। प्रतिबद्धता भनेको लगानीकर्ताले लगानी गर्ने भनी स्वीकृति लिएको रकम हो; यो सबै रकम तुरुन्तै नेपाल भित्रिन्छ भन्ने हुँदैन। विदेशमा बस्ने नेपालीका लागि पनि यो तथ्यांकले नेपालको लगानी वातावरण कस्तो छ भन्ने संकेत दिन्छ।
उद्योग विभागको यो तथ्यांकमा लगानी प्रतिबद्धता किन घट्यो भन्ने कारण भने उल्लेख गरिएको छैन।
