असोजमा ५.९२ अर्बको बिजुली निर्यात, बंगलादेशमा ४० मेगावाट आपूर्ति फेरि सुरु
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले असोजमा भारतमा ६३ करोड ३९ लाख युनिट बिजुली बेचेर ५ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ आम्दानी गर्यो। बाढीले रोकेको बंगलादेश निर्यात पनि फेरि सुरु भएको छ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (NEA) ले चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को असोज महिनामा भारतमा मात्र ५ अर्ब ९२ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको बिजुली निर्यात गरेको छ। प्राधिकरणको तथ्यांक अनुसार असोजमा कुल ६३ करोड ३९ लाख ८६ हजार युनिट बिजुली भारत पठाइएको हो। बाढीले केही जलविद्युत् आयोजनाको उत्पादन नै बन्द गरिदिएको अवस्थामा पनि निर्यात आम्दानी गत वर्षको सोही अवधिभन्दा बढेको छ।
असोजको आम्दानी गत वर्ष असोजको ४ अर्ब ९६ करोड ३० लाख रुपैयाँभन्दा ९६ करोड २० लाखले बढी हो। अघिल्लो महिना भदौको ५ अर्ब ९ करोड २५ लाख रुपैयाँसँग तुलना गर्दा पनि ८३ करोड २५ लाख रुपैयाँले वृद्धि भएको छ। योसँगै चालु आर्थिक वर्षका पहिलो तीन महिना (साउनदेखि असोजसम्म) मा बिजुली निर्यातबाट कुल १६ अर्ब १५ करोड १३ लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
कसरी बेचिन्छ बिजुली?
भारततर्फको बिजुली दुई माध्यमबाट बेचिन्छ। करिब दुई तिहाइ बिजुली हरियाणा र बिहार राज्यसँगको द्विपक्षीय विद्युत् खरिद सम्झौतामार्फत जान्छ भने बाँकी भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्ज (IEX) को डे-अहेड र रियल-टाइम बजारमा प्रतिस्पर्धी दरमा बिक्री हुन्छ। प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठका अनुसार निर्यात स्वीकृति पाएका केही आयोजनाहरू बाढीको क्षतिका कारण बन्द हुँदा पनि आम्दानी बढ्नु उल्लेखनीय हो।
बंगलादेश निर्यात फेरि सुरु
शुक्रबार साँझ (अक्टोबर २३) देखि भारतको प्रसारण संरचनामार्फत बंगलादेशमा ४० मेगावाट बिजुली निर्यात पनि फेरि सुरु भएको छ। गत साउन १० गते (अगस्ट २६) रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको हिमताल बाढीले त्रिशूली नदीमा क्षति पुर्याउँदा त्रिशूली र चिलिमे जलविद्युत् आयोजना प्रभावित भएपछि यो निर्यात रोकिएको थियो। हरियाणातर्फको निर्यात पनि आंशिक रूपमा प्रभावित भएको थियो।
भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले वैकल्पिक आयोजनाबाट बिजुली दिन अनुमति दिएपछि सोलु, काबेली-१ र तल्लो मोदी आयोजनाको बिजुलीले त्रिशूली, देवीघाट र चिलिमेको स्थान लिएको छ। प्राधिकरण र बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्डबीच सन् २०२४ अक्टोबर ३ मा भएको पाँचवर्षे सम्झौता अनुसार नेपालले हरेक वर्ष जुन १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्म दैनिक ४० मेगावाट बिजुली बंगलादेश पठाउँछ।
स्वीकृत क्षमता १,१७९ मेगावाट
भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले थप ३१ मेगावाट निर्यात स्वीकृति दिएसँगै नेपालको कुल स्वीकृत बिजुली निर्यात क्षमता करिब १,१७९ मेगावाट पुगेको छ। बाढीले आयोजना र प्रसारण संरचनामा क्षति पुर्याए पनि वैकल्पिक आयोजनाबाट निर्यात कायम राख्नु र बंगलादेश आपूर्ति फेरि सुरु गर्नु विद्युत् व्यापारका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठले बताएका छन्। वर्षायाममा खेर जाने अतिरिक्त बिजुलीको व्यवस्थापन र क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापार विस्तारमा यसले मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
