मलेसियामा कामदार भर्ना: नेपालले नोभेम्बर–डिसेम्बरमा वार्ता प्रस्ताव गर्‍यो

नेपाली कामदार भर्नाबारे मलेसियासँग देखिएको विवाद सुल्झाउन नेपालले औपचारिक वार्ताको प्रस्ताव पठाएको छ। द काठमाडौं पोस्टका अनुसार नेपालले नेपाल–मलेसिया संयुक्त कार्यदल (JWG) को बैठक काठमाडौंमा नोभेम्बर १८–१९ वा डिसेम्बर २–३ मा गर्न प्रस्ताव गरेको हो। अन्तिम मिति मलेसियाको सुविधा हेरेर तय हुनेछ।

श्रम मन्त्रालयले यो प्रस्ताव परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत मलेसिया पठाएको हो।

विवाद केमा हो?

वार्ताको मुख्य विषय मलेसियाको विदेशी कामदार केन्द्रीकृत व्यवस्थापन प्रणाली (FWCMS) हो। यही प्रणालीमार्फत कामदार कसरी छानिन्छन्, प्रक्रिया कसरी अघि बढ्छ र भर्ना कसरी हुन्छ भन्नेमा नेपालको चासो छ। प्रणालीमा कुनै परिवर्तन आए दुई सरकारले त्यसलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषय पनि छलफलमा आउनेछ।

पोस्टको सेप्टेम्बर १६ को रिपोर्टअनुसार मलेसियाले अगस्टमा FWCMS मा नेपालसहित १० देशका लागि सीमित संख्यामा भर्ना एजेन्सी सूचीकृत गरेको थियो। नेपालका हकमा २५ वटा "मुख्य" र २५० वटा सहायक एजेन्सी छानिएका थिए। नेपालले एजेन्सी छनोटको तरिकामा असहमति जनाउँदै छनोटको आधार र प्रक्रिया माग गरेको थियो। मलेसियाले भने नयाँ मोडेलले भर्नालाई प्रभावकारी र पारदर्शी बनाउने बताएको छ।

सहमति नहुन्जेल पुरानै प्रक्रिया

नेपालले नयाँ व्यवस्थामा दुवै पक्ष सहमत नहुन्जेल अहिलेको भर्ना प्रक्रिया नै कायम राख्न आग्रह गरेको छ। यसको उद्देश्य नेपाली कामदारको भर्नामा निरन्तरता र अनुमानयोग्यता कायम राख्नु भएको जनाइएको छ।

प्रस्तावित बैठकमा कामदार छनोट र भर्नालाई थप व्यवस्थित, पारदर्शी र कामदारमैत्री बनाउने विषयमा छलफल हुनेछ। साथै, सन् २०१८ मा भएको श्रम समझदारीपत्र (MoU) नवीकरण गर्ने मस्यौदा टुंग्याउने अपेक्षा पनि गरिएको छ।

प्रस्तावमा कुनै खास गुनासो भने उल्लेख गरिएको छैन। नेपालले कामदारको हित रक्षा, सुरक्षित र मर्यादित वैदेशिक रोजगारी तथा मलेसियासँग दीर्घकालीन श्रम सहकार्यप्रति आफू प्रतिबद्ध रहेको जनाएको छ। मलेसियाको जवाफ भने अहिलेसम्म सार्वजनिक भएको छैन।

किन महत्त्वपूर्ण?

मलेसिया नेपाली कामदारका लागि सबैभन्दा ठूला गन्तव्यमध्ये एक हो। पोस्टका अनुसार त्यहाँ करिब ४ लाख नेपाली काम गरिरहेका छन्। अमेरिकामा बस्ने धेरै नेपालीका दाजुभाइ, आफन्त वा गाउँलेहरू पनि मलेसियामा काम गर्छन् वा जाने तयारीमा छन्।

मलेसिया जाने तयारीमा रहेका परिवारका सदस्यलाई यी कुरामा ध्यान दिन भन्न सकिन्छ:

• वैदेशिक रोजगार विभागबाट इजाजत पाएका एजेन्सीमार्फत मात्र जाने।
• भर्ना प्रक्रियाबारे जानकारी विभाग वा श्रम मन्त्रालयको आधिकारिक सूचनाबाट मात्र लिने।
• नीति स्पष्ट नभएको बेला "छिटो पठाइदिन्छु" भन्दै धेरै पैसा माग्ने बिचौलियाबाट सावधान रहने।