हर्मुजमा जहाजमाथि आक्रमण अक्टोबरमा रेकर्ड: एक महिनामै २८ घटना

विश्वको सबैभन्दा संवेदनशील तेल मार्ग हर्मुज जलडमरूमा जहाजमाथिका आक्रमण अक्टोबरमा अहिलेसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुगेका छन्। वासिङ्टनस्थित थिङ्क ट्याङ्क द वासिङ्टन इन्स्टिच्युटले संकलन गरेको तथ्याङ्कअनुसार अक्टोबरमा मात्र हर्मुज र आसपासका जलमार्गमा २८ वटा पुष्टि भएका वा रिपोर्ट गरिएका आक्रमण भएका छन् — जुन कुनै पनि एक महिनाको सबैभन्दा बढी संख्या हो।

इन्स्टिच्युटकी वरिष्ठ फेलो नोम रायडनले भनिन्, "अक्टोबरमा अहिलेसम्मकै धेरै जहाज आक्रमण भएका छन्।" उनका अनुसार गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका–इजरायल र इरानबीच युद्ध सुरु भएयता यस्ता आक्रमणको संख्या ११३ पुगिसकेको छ, र सेप्टेम्बर–अक्टोबरका अधिकांश घटना हर्मुज जलडमरूमै भएका छन्।

३० भन्दा बढी सुपरट्याङ्कर क्षतिग्रस्त

अन्तर्राष्ट्रिय सामुद्रिक संगठन (IMO) को तथ्याङ्क पनि लगभग उस्तै छ — संगठनले युद्ध सुरु भएयता हर्मुज र फराकिलो मध्यपूर्व क्षेत्रमा जम्मा १२० घटना अभिलेख गरेको छ। IMO को सूची र सामुद्रिक तथ्याङ्कको समीक्षाअनुसार ३० भन्दा बढी अति ठूला कच्चा तेल ट्याङ्कर (VLCC) क्षतिग्रस्त भएका छन्, जसमध्ये ११ वटा त अक्टोबरमा मात्रै हुन्।

एउटा VLCC ले करिब २० लाख ब्यारेल कच्चा तेल बोक्न सक्छ। क्षतिग्रस्त जहाजहरू विश्वभरका ९०० भन्दा बढी VLCC मध्ये करिब ३.५ प्रतिशत हुन् — अर्थात् विश्वको सुपरट्याङ्कर फ्लीटको उल्लेख्य हिस्सा नै आक्रमणमा परिसकेको छ।

एक सातामै १२ जहाज

ग्रीसस्थित परामर्श संस्था Marisks का अनुसार अक्टोबर युद्ध चर्किएको मार्चयताकै सबैभन्दा तीव्र महिना हो। अक्टोबर ५ देखि ११ सम्मको एक सातामा मात्र १२ जहाजमाथि आक्रमण भयो, जुन युद्ध सुरु भएयताकै सबैभन्दा खराब साता हो। यति हुँदाहुँदै पनि जहाजहरू जलडमरू पार गरिरहेका छन् — त्यही सातामा इरानसँग नजोडिएका १०४ जहाज पार भए, यद्यपि यो संख्या अघिल्लो साताको १२६ भन्दा कम हो।

रिपोर्टहरूका अनुसार दैनिक १० लाख डलरभन्दा बढी पुगेको ढुवानी भाडा र क्षेत्रीय उत्पादकले दिएको भारी छुटले जहाज मालिकहरूलाई जोखिम मोलेर पनि खाडीभित्र कार्गो लोड गर्न आकर्षित गरिरहेको छ।

खाडीमा काम गर्ने नेपालीका लागि किन महत्त्वपूर्ण?

हर्मुज विश्वको करिब पाँच भागको एक भाग तेल ओहोरदोहोर हुने साँघुरो जलमार्ग हो, र यसको अर्कोपट्टि साउदी अरब, कतार, युएई र कुवेतजस्ता देश छन्, जहाँ लाखौं नेपाली कामदार काम गर्छन्। यसै महिनाको सुरुमा साउदी तेल क्षेत्रमा भएको ड्रोन आक्रमणमा एक नेपालीको मृत्यु भएको खबर आएको थियो। आक्रमणको यो रेकर्ड वृद्धिले तेलको भाउ, खाडी क्षेत्रको सुरक्षा र त्यहाँ कार्यरत नेपालीहरूको रोजगारी — तीनै कुरामा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने देखिन्छ। स्थिति अझै बिग्रने वा साम्य हुने भन्ने कुरा आगामी साताका घटनाले देखाउनेछ।