AI शेयरमा भारी गिरावट, तेलको भाउ पाँच महिनाकै उच्च — विश्व बजारमा हलचल

विश्व बजारमा शुक्रबार एकैपटक दुई ठूला दबाब देखिए — एकातिर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रमा भइरहेको विशाल लगानीको लागतप्रति लगानीकर्ताको चिन्ता, अर्कातिर मध्यपूर्वको तनावले उकालो लागेको तेलको भाउ। एसियाली शेयर बजार शुक्रबार घट्यो र लगानीकर्ता सुरक्षित मानिने सरकारी बन्डतिर सरे।

एसियाली बजार चौथो साता पनि रातो

जापानबाहेक एसिया–प्रशान्त क्षेत्रका शेयर समेट्ने MSCI सूचक शुक्रबार ०.३ प्रतिशत घट्यो। यससँगै यो सूचकको साप्ताहिक गिरावट २.७ प्रतिशत पुगेको छ र यो लगातार चौथो साता घटेको हो। जापानको निक्केई १.३ प्रतिशत घट्यो — साताभरमा यसको गिरावट करिब ५ प्रतिशत पुगेको छ। दक्षिण कोरियाको KOSPI १.७ प्रतिशत घट्यो, जसमा मेमोरी चिप बनाउने SK Hynix को शेयर २.५ प्रतिशतले ओरालो लाग्यो। चीनका ठूला कम्पनीहरूको सूचक १.१ प्रतिशत घटेर जुलाई २०२५ पछिकै न्यून बिन्दुमा पुग्यो; यो सूचक जुनको अन्त्यतिरको उच्च बिन्दुबाट करिब २० प्रतिशत तल झरिसकेको छ। ताइवानको बजार भने आँधीका कारण बन्द रह्यो।

अमेरिकामा पनि अघिल्लो दिन प्रविधि शेयरमा भारी बिक्री भएको थियो — Nasdaq २.६ प्रतिशत घटेको थियो, जुन जुनपछिकै खराब दिन मानिएको छ।

तेल ११४ डलर — पाँच महिनाकै उच्च

ऊर्जा बजारमा भने ठीक उल्टो तस्वीर छ। Brent कच्चा तेलको भाउ शुक्रबार प्रतिब्यारेल ११४ डलर पुग्यो, जुन पाँच महिनाभन्दा बढी अवधिको उच्च हो। साउदी अरबमा हुथी आक्रमण बढेपछि आपूर्ति अवरुद्ध हुने चिन्ता बढेको छ, र मध्यपूर्वको द्वन्द्व थप चर्किन सक्ने डरले भाउलाई माथि धकेलेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। इरानमाथि अमेरिकाले फेरि आक्रमण गर्न सक्ने खबरहरूले पनि बजारलाई तनावमा राखेको छ।

तेल महँगो हुनुको असर इन्धन आयातमा निर्भर देशहरूमा सिधै पर्छ — पेट्रोलियम पदार्थको भाउ उकालो लाग्दा ढुवानीदेखि दैनिक उपभोग्य सामानसम्म मूल्य दबाब बढ्ने गर्छ। अमेरिकामा बस्ने नेपालीका लागि पनि यो खबर दुई हिसाबले महत्त्वपूर्ण छ: एकातिर ग्यासको भाउ र महँगी, अर्कातिर बजारको उतारचढावले पेन्सन तथा लगानी खातामा पार्ने असर।

बन्डमा भागाभाग, दरवृद्धिको अपेक्षा घट्यो

शेयर बजारको डरले लगानीकर्तालाई सरकारी बन्डतिर धकेल्यो — अमेरिकी ट्रेजरी बन्डमा तीन वर्षभन्दा बढी अवधिपछिकै ठूलो दैनिक उछाल देखियो। AI को लगानी उछाल फुटेमा डाटा सेन्टरमा भएको विशाल लगानी धरापमा पर्न सक्ने र अमेरिकी अर्थतन्त्र नै सुस्ताउन सक्ने चिन्ताबीच बजारले केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले थप दर बढाउने अपेक्षा पनि उल्लेख्य रूपमा घटाएको छ। डिसेम्बरमा दर बढ्ने सम्भावना अब पूर्ण रूपमा मूल्यमा समेटिएको छैन — बजारले त्यसको सम्भावना करिब ८५ प्रतिशतमा झारेको छ।

Nomura Securities का रणनीतिकार Charlie McElligott ले आफ्नो नोटमा लेखेका छन् — "AI is under the cosh" अर्थात् AI क्षेत्र अहिले ठूलो दबाबमा छ, र अमेरिकी ट्रेजरी बन्ड फेरि लगानीकर्ताको सुरक्षाकवचजस्तै काम गर्न थालेको छ।

आगामी दिनमा बजारको नजर तेलको भाउ र मध्यपूर्वको अवस्थामै रहनेछ। तेल यही स्तरमा अडिए वा थप बढेमा विश्वभर महँगीको दबाब फेरि बढ्न सक्ने देखिन्छ।