फ्रान्समा महँगीको आगो: हजारौं पक्राउ, कर्फ्यु र बजारमा उथलपुथल

शनिबार अक्टोबर १७ मा महँगी र बिग्रँदै गएको सार्वजनिक सेवाविरुद्ध फ्रान्सभर भएको राष्ट्रिय प्रदर्शन केही वर्षयताकै ठूलो हिंसामा बदलिएको छ। राजधानी पेरिससहित धेरै शहरमा प्रदर्शनकारीले पसल लुटे, सरकारी भवनमा आक्रमण गरे र ठाउँठाउँमा आगजनी भयो। फ्रान्सेली रिपोर्टहरूका अनुसार करिब २ हजार ४०० जना पक्राउ परेका छन् भने करिब एक हजार प्रहरी तथा जेन्डार्म (सशस्त्र प्रहरी) घाइते भएका छन्।

हिंसाको जरो मूल्यवृद्धिप्रतिको आक्रोश हो। कमजोर आर्थिक वृद्धि र फुल्दै गएको सरकारी ऋणसँग जुधिरहेको युरोपको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र फ्रान्समा जनताले महँगी, घट्दो सार्वजनिक सेवा र सरकारको खर्च कटौती योजनाविरुद्ध सडक रोजेका हुन्। आन्तरिक मामिला मन्त्री Laurent Nuñez ले केही ठाउँमा नियन्त्रण गुमेको र पूर्वतयारीमा कमजोरी भएको स्वीकारेका छन्, तर राष्ट्रपति Emmanuel Macron ले उनको राजीनामा अस्वीकार गर्दै प्रहरी कार्यशैलीमा परिवर्तन गर्न निर्देशन दिएका छन्।

सरकारले सोमबारदेखि प्रभावित क्षेत्रका स्थानीय प्रशासनलाई आवश्यकताअनुसार आंशिक कर्फ्यु लगाउन भनेको छ। प्रधानमन्त्री Sébastien Lecornu ले आपत्कालीन अवस्था घोषणा गर्ने सम्भावना पनि खुला राखेका छन्। सरकारले संकट व्यवस्थापन कक्ष बनाएको, क्षतिग्रस्त व्यापारीका लागि विशेष सहयोग कोष र तत्काल बेरोजगार सहायता दिने तयारी गरेको तथा संसदीय छानबिन हुने बताइएको छ। तर आन्दोलनका आयोजकले थप कार्यक्रम घोषणा गरिसकेकाले अशान्ति फेरि बल्झिन सक्ने आशंका छ।

अशान्तिको झट्का सोमबार वित्तीय बजारमा स्पष्ट देखियो। फ्रान्सेली सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर (१० वर्षे yield) १३ बेसिस पोइन्ट बढेर ४.९ प्रतिशत पुग्यो — अक्टोबर सुरुमै यो ४.९९ प्रतिशत पुगेको थियो, जुन सन् २००२ पछिकै उच्च हो। पेरिसको CAC 40 सेयर सूचकांक १.५ प्रतिशत झर्यो, BNP Paribas र Societe Generale जस्ता ठूला बैंकका सेयर ३–३ प्रतिशत घटे। खुद्रा कम्पनी Carrefour का प्रमुखले प्रदर्शनको क्षतिबाट कम्पनीलाई करोडौं युरो नोक्सानी हुने बताएका छन्। युरो पनि डलरसहित प्रमुख मुद्राविरुद्ध कमजोर भयो।

विश्लेषकहरूले फ्रान्स ऋण संकटको निर्णायक मोडनजिक पुगेको चेतावनी दिएका छन्। लगानीकर्ताले घाटा घटाउने बजेट विधेयक चाहेका छन्, तर सडकको आक्रोशले त्यो बाटो झनै कठिन बनेको छ। शुक्रबार Moody's ले फ्रान्सको ऋण मूल्यांकन समीक्षा गर्दैछ — सम्भावित डाउनग्रेडले बजारमा थप दबाब दिन सक्छ। अर्को वर्ष हुने राष्ट्रपति निर्वाचनको राजनीतिक होडबाजीले पनि अवस्था जटिल बनाएको छ।

फ्रान्समा पनि हजारौं नेपाली बसोबास, अध्ययन र काम गर्छन्, धेरैजसो पेरिस क्षेत्रमा। प्रभावित शहरमा रहेका नेपालीले स्थानीय प्रशासनको कर्फ्यु तथा सूचनाको पालना गर्नु र प्रदर्शन भइरहेको क्षेत्रबाट टाढा रहनु उपयुक्त हुनेछ। स्थिति अझै विकसित भइरहेकाले सागरपारिले यस कथामा अपडेट थप्दै जानेछ।