बुढीगण्डकी बाढी: विपद्मा 'दोहोरो कमान्ड' ले काम अप्ठ्यारो, सेनाको गुनासो
बुढीगण्डकी बाढीपछि नेपाली सेनाले संसदीय समितिमा विपद् व्यवस्थापनमा एकल कमान्ड चाहिने बतायो। ६ दिनमा १,०२५ जनाको उद्धार, ४५ हिमताल जोखिममा।
गोरखाको बुढीगण्डकी क्षेत्रमा आएको बाढीपछिको उद्धार अनुभव सुनाउँदै नेपाली सेनाले विपद्का बेला धेरै निकायले एकैसाथ आदेश दिने 'दोहोरो कमान्ड' ले काम गाह्रो बनाएको बताएको छ। सेनाले छिटो र एउटै 'चेन अफ कमान्ड' चाहिने माग गरेको छ।
संसदीय समितिमा के भनियो?
शुक्रबार (अक्टोबर ३०) प्रतिनिधि सभाको विशेष समितिलाई जानकारी दिँदै सेनाका सुभाषजंग थापाले गृह मन्त्रालय, राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण र प्रदेश तथा स्थानीय आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रबीच अधिकार दोहोरिएको बताए। यसले समन्वय झन् जटिल बनाएको उनको भनाइ थियो।
बाढी कसरी आयो?
सेनाको ब्रिफिङ अनुसार उत्तरी गोरखाको सिरिङ्गे हिमालबाट खसेको हिमपहिरोको लेदोले बुढीगण्डकीको सहायक नदी स्यार खोला करिब दुई घण्टा थुनियो। बिहान ४:२० मा थुनिएको खोला ६:१५ मा फुट्यो। बाढी आरुघाट, धादिङको बेसीघाट र मुग्लिन हुँदै करिब आठ घण्टामा चितवन पुग्यो।
बाढीले निर्माणाधीन ३४१ मेगावाटको बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनालाई क्षति पुर्यायो। तीनवटा मोटरबाटो पुल र तीनवटा झोलुंगे पुल गरी ६ वटा पुल बगे। ६ जना अझै सम्पर्कविहीन छन् भने ९१.५ किलोमिटर सडक अवरुद्ध भयो।
सेनाको उद्धार
सेनाका अनुसार खोला थुनिएको खबर पाउनेबित्तिकै बिहान ६:३६ मा हवाई टोली खटाइयो र ७:५२ मा गोरखा पुगेर खोज तथा उद्धार सुरु भयो। ६ दिनको अभियानमा हवाई र स्थल मार्गबाट १,०२५ जनाको उद्धार गरियो र १३,९३० किलो राहत सामग्री ढुवानी गरियो। मनास्लु पदमार्गमा रहेका विदेशी पर्यटकलाई पनि व्यवस्थापन गरियो र आरुघाटको बेली ब्रिज पुनर्निर्माण गरेर यातायात खोलियो।
सेनाका सुझाव
- पुनर्निर्माण र पुनर्स्थापनाको नेतृत्व जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले गर्ने र प्राधिकरणले अनुगमन गर्ने।
- पूर्वसूचना प्रणाली घरघरसम्म पुर्याउने। नेपालतर्फ फर्केका कम्तीमा ४५ हिमताल जुनसुकै बेला फुट्न सक्ने जोखिममा छन्।
- लेदो हटाउँदा कुन निकायले के गर्ने भन्ने स्पष्ट बाँडफाँड गर्ने।
- सडक, स्वास्थ्य र शिक्षा सेवा पहिले पुनःस्थापना गर्ने।
- तालिमप्राप्त खोज तथा उद्धार टोली उपकरणसहित सधैं तयार राख्ने।
अमेरिकामा रहेका गोरखा, धादिङ र चितवनका नेपालीहरूका लागि यो बाढी परिवार र गाउँसँग जोडिएको विषय हो। हिमताल फुट्ने जोखिम बढ्दै गएकाले विपद्मा कसले नेतृत्व गर्ने भन्ने प्रश्न अब संसदमै उठेको छ।
