आनी छोइङ डोल्मा लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्ष, नियुक्ति बदरको माग गर्दै विरोध

विश्वभर "सिङ्गिङ नन" का नामले चिनिने गायिका तथा बौद्ध भिक्षुणी आनी छोइङ डोल्मा लाई सरकारले लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्ष नियुक्त गरेको छ। तर नियुक्तिको एक साता नबित्दै लुम्बिनी क्षेत्रका केही स्थानीय समूहले निर्णय बदर गर्न माग गर्दै विरोध कार्यक्रम घोषणा गरेका छन्।

नियुक्ति कसरी भयो?

कान्तिपुर का अनुसार मन्त्रिपरिषद्को असोज ३० (अक्टोबर १६) को बैठकले संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको प्रस्तावमा उनलाई उपाध्यक्ष बनाएको हो। मन्त्री खड्गराज पौडेलले निर्णयको जानकारी दिएका थिए। लुम्बिनी विकास कोष ऐन, २०४२ अनुसार उपाध्यक्ष सरकारले मनोनयन गर्छ र कार्यकाल पाँच वर्ष हुन्छ। उपाध्यक्ष नै कोषको प्रमुख प्रशासकीय अधिकारी पनि हुन्।

यो पद लामो समयदेखि खाली थियो। नेपाल न्यूज का अनुसार यसअघिका उपाध्यक्ष अवधेशकुमार त्रिपाठीको कार्यकाल जुलाई २०२३ मा सकिएको थियो। कोषले भगवान् बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी (युनेस्को विश्व सम्पदा) सँगै तिलौराकोट, देवदह र रामग्राम जस्ता क्षेत्रको संरक्षण र विकास हेर्छ।

को विरोधमा छन्, माग के हो?

अनलाइनखबर का अनुसार लुम्बिनी बचाउ महाअभियान ले शुक्रबार दिउँसो लुम्बिनीको पर्साचोकमा विरोध प्रदर्शन गर्ने कार्यक्रम घोषणा गरेको थियो। अभियानका संयोजक अकरम खानले नियुक्ति बदर नहुन्जेल चरणबद्ध आन्दोलन जारी रहने बताएका छन्।

कपिलवस्तु–तिलौराकोट संघर्ष समितिका राजकुमार यादवले यो नियुक्तिले वृहत्तर लुम्बिनी क्षेत्रका बासिन्दाको भावना र मर्यादामा चोट पुगेको भन्दै निर्णय फिर्ता लिन माग गरेका छन्। उनका अनुसार डोल्माले यो पदका लागि आवेदन दिएकी थिइनन्। वरिष्ठ अधिवक्ता दिनेश त्रिपाठीले पनि सुशासन र कानुनी आधारमा नियुक्ति गलत भएको तर्क गरेका छन्। राष्ट्रिय जेनजी नागरिक अभियानले पनि नियुक्तिप्रति आपत्ति जनाएको छ।

पुराना प्रश्न फेरि उठे

विरोध गर्नेहरूले डोल्मासँग जोडिएका केही पुराना विषय फेरि उठाएका छन्:

• हङकङबाट आएको रकम: सन् २०१८ मा हङकङबाट उनको बैंक खातामा करिब १६ लाख अमेरिकी डलर आएको र नेपाल राष्ट्र बैंकको वित्तीय जानकारी इकाइको सिफारिसमा सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले रकम रोक्का गरेर अनुसन्धान थालेको विषय सन् २०१९ मा सार्वजनिक भएको थियो। नेपाल न्यूज का अनुसार उक्त अनुसन्धानको अन्तिम निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छैन।
• नागरिकता: उनको वंशजको नागरिकताबारे जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंमा उजुरी परेको थियो। त्यसको पनि अन्तिम निर्णय सार्वजनिक भएको जानकारी छैन।

यी आरोप हुन्, कुनै निकायले दोषी ठहर गरेको छैन। समाचार लेखिँदासम्म डोल्मा वा सरकारको तर्फबाट विरोधबारे कुनै सार्वजनिक प्रतिक्रिया आएको छैन।

को हुन् आनी छोइङ?

सन् १९७० मा काठमाडौंमा जन्मिएकी डोल्मा १३ वर्षको उमेरमा शिवपुरीको नागी गुम्बा पसेकी थिइन्। बौद्ध भजन र मन्त्र गायनबाट अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति कमाएकी उनले नन्स वेलफेयर फाउन्डेसन र आर्य तारा स्कुल स्थापना गरेकी छन्, साथै मिर्गौला रोगीलाई सहयोग गर्ने आरोग्य फाउन्डेसन पनि चलाउँदै आएकी छन्।

सरकारले निर्णय सच्याउँछ वा विरोध कता जान्छ भन्ने अबका दिनमा स्पष्ट हुनेछ। नयाँ जानकारी आएमा सागरपारिले अपडेट गर्नेछ।